دایک

Mother                                 دایک                       مادر

WHEN I CAME DRENCHED IN THE RAIN
وقتی خیس از باران به خانه رسیدم

 کاتێ باران ته ڕی کردم و گه ڕامۆ بۆ ماڵۆ

BROTHER SAID : “ WHY DON’T YOU TAKE AN UMBRELLA WITH YOU

برادرم گفت: چرا چتری با خود نبردی؟

براکه م وتی: بۆ چه ترت له گه ڵ خۆت نه برد؟

SISTER SAID:”WHY DIDN’T YOU WAIT UNTILL IT STOPPED

خواهرم گفت: چرا تا بند آمدن باران صبر نکردی؟

خوشکه که م وتی : بۆ ماتڵ نه بووی باران ته واوبێت؟

DAD ANGRILIY SAID: “ONLY AFTER GETTING COLD YOU WILL REALISE

پدرم با عصبانیت گفت: تنها وقتی سرما خوردی متوجه خواهی شد

 باوکم به تووڕه یی وت: با سه رما بت تۆپێنێ

BUT MY MOM AS SHE WAS DRYING MY HAIR SAID


اما مادرم در حالی که موهای مرا خشک می کرد گفت

دایکم کاتێ قژمی وشک ئه کردۆ وتی:

“STUPID RAIN”

باران احمق

 بارانی پیس !!!؟؟؟

THAT’S MOM

این است معنی مادر

 دایک ئاوایه ؟؟!!

شیعری ژیلا حسینی

دلي ته نگم سي تاريكه
كاتي په نجه ي خوشه ويستيت

تالي كه زيه ي تاسه كاني ئه بزويني
له و ساته دا ، يادي ماندووي ئه له رزيني
ئاوزي خه م لي ئه دات و
پر به زاري شيعريكي نوي ئه چريكيني

****************************
سه تاريك و سي گوراني و سه په ره شيعري دلداري
يه كيان ناسي وبوون به دوستي گياني گياني

به يه كه وه ژووريكيان گرت
له و ژووره شدا ميوانداري شاخ و بيرو تاسه يان كرد
شه و تا به يان اه م ده ستي ئه وي ده گووشي
****************************
ئه و ده ستي به سه ر ئه وي ترياندا ده ينا

ئه ميان بيلبيله ي چاوي خوي بو دانابوون

ئه وي تريان جگه ره ي جه رگ
بو به ياني هيبچيان وه ك خويان نه مابوون

هه ر به و شه وه به قه د عومري چاوه رواني بالايان كرد
تيك ئالان و چي به جي ما؟

خوره تاوي عه شق و جواني

ژیلا حسینی

بو حه له بچه

باوه شم  كرد  به  بالاي  خه مه كاندا  و
توند  توند  به  خومه وه  نوساندن

يه كه  يه كه ي  ئه و  خه مانه  باسي  تويان  بو  ئه كردم

ئه وه ي  كه  باسي  كوير بووني  چاوي  كردي

ئه وه ي  كه  باسي  تينويه تي  ئاوي  كردي
ئه وه ي تر  وتي :

سوتاي  ، سوتاي ،  ره ش  هه لگه راو

له  ميژودا  وه ك  تانه  ، واي
به نيو  چاوي  جه لاده وه

بو ئه و كه سه  خاوه ن  بيره
ئالاي ......... ئالاي

دوايين  كاتي  هه لقرچان  و  هه لله رزين  و  سوتان  گه يشت

باوه شم  توندتر  كرده وه  خوشم  سووتاند.

خه مه كانم  به  سه ر  كلو  خه لوزي  له شما

سه ماي  مه رگ  و  كوري  شيوه نيان  ئه گيرا
بليسه يان  ئه خسته  نيو  دارستان و

له و ده مدا  !  ئه ري  ... ئه ري   له و ده مه شدا
خيرا .....خيرا  مژده ي  به يانيان  ئه هينا  . بو حه له بچه

               مرحوم ژیلا حسینی - سقز

وه فایی

   

غه‌مزه‌ده‌ی  خۆتم ،  نیشانه‌ی  تیری  موژگانم  مه‌که‌!
عاشقی  ڕووتم  عه‌زیزم !  تیره ‌بارانم  مه‌که‌!

به‌س  دڵم  بشکێنه‌  به‌م  ئه‌برۆیه‌  بۆ  ماچی  ده‌مت
مه‌مده‌  به‌ر  تیغ  و  له‌سه‌ر  هیچێ  له‌  گریانم  مه‌که‌!

سه‌د  که‌ڕه‌ت  کوژراوی  یار بم   لێم  مه‌پرسه‌  ئه‌ی  ته‌بیب!
ده‌ردی  یارم  خۆشتره‌ ،  بێهووده‌  ده‌رمانم  مه‌که‌!

په‌نجه‌که‌ی  پاکی  له‌سه‌ر  خوێنی  وه‌فایی  بۆته ‌ گوڵ
ده‌مکوژێ  و  پێشم  ده‌ڵێ :  ”ئالووده‌  دامانم  مه‌که‌“!

 

شیخ ره زا تالبانی

"*شێخ ره زا پیاوێکی که ڵه گه ت چوارشانه،ناوچاوپان وچاوی نه ختێ موژو مۆر و زه ق بووه.برۆکانی پر و پێکه وه به ستراوبوون،لووت و چه ناکه ی تۆزێ پان،رێشێکی سپی ئه هێشته وه زیاتر سێ په نجه،که چه ناکه و سه ر گۆنا و ته وێڵی خستبووه ئه ندازه یه که وه.مێزه رێکی سپیی کوردانه ی شێخانی له سه ر ئه نا که سه ر گوێچکه ی دا ئه پۆشی،ده نگی نێر و قسه کردنیشی خاو بووه"

کوری شێخ عه بدوره حمان کوری مه لا ئه حمه دی کوری مه لا مه حمودی کوری یووسف ئاغایه له بنه ماله ی کاکه سووری قه راخییه له خێڵی زه نگه نه یه. که مامه کانی به شێخی ته ریقه ی قادری ناو بانگیان ده رکردووه.

شێخ عه بدو ره حمان سێ کوری بووه شێخ عه لی و شێخ قادرو شێخ ره زا،که شێخ ره زا له ساڵی 1253کوچی -1837زایینیداله گوندی "قرخ"له ناوچه ی چه مچه ماڵ چاوی روو به دونییا هه ڵێناوه، ته مه نی حه وت ساڵان  بووه که لای باوکی" شێخ عه بدوره حمان" ده ستی کردووه به خوێندن له پاشان چوه ته لای مامی "شێخ عه بدولغه فوور"،ماوه یه کیش لای مه لا باشه کانی که رکووک خویندویه تی پاشان چووه بۆکۆیه و له مه دره سه ی زانای به ناو بانگ جه لی زاده مه لا ئه سعه دی باوکی حاجی مه لا عه بدوڵڵادا ئه مه زرێ وه له ته ک حاجی مه لا عه بدوڵڵا کوری مه لا ئه سعه د و شاعێری کورد که یفی له مزگه وتی گه وره ی کۆیه ئه بن به فه قێ.

شێخ ره زا له مزگه وتی گه وره ی سلێمانیش خوێندویه تی،پاشان خۆی به عیلمی عه ره بی و ئه ده بیاتی فارسی و تورکییه وه خه ریک ئه کات.ئه مجار ده س ده کات به و ڵاتانگه ری روو ئه کات له پایته ختی ده وڵه تی عوسمانی.

له ساڵی 1860دا له حه ڵه به وه رۆشتووه بو ئه سته موول.دوای دوو ساڵ ئه گه رێته وه بۆکه رکووک.

له ده وروبه ری هه ولێردا ئه بیسێت که باوکی فه وتی کردووه،دوای چه ند مانگ له دوای مردنی باوکی له گه ڵ شێخ عه لی برای نێوانیان تێک ئه چێت ،پاشان ئه روات بۆکۆیه بۆلای شێخ غه فووری مامی که گوایه به ڵێنی زه ماوه ندی کچه کی خۆی  پێ داوه،ئه ویش دوای شه ش مانگ بێگاری پێکردن کچه که ی ناداتێ .

له 1866دا دیسان بۆجاری دووه م روو له ئه سته مبوول ئه کات،دوای ماوه یه ک له گه ڵ "صدر الا ععظم"ئه بێت به دۆس ،که به هۆی ئه و دوستایه تیه وه ئه چێت بۆزیاره تی ماڵی خوا.

له ساڵی 1884دا ئه گه رێته وه بۆکه رکووک و له لایان حکومه تی تورکه وه مانگانه ێه کی که می بۆئه برێته وه.خۆیشی ورده ورده خه ریکی کشتو کاڵ بووه ده وه ری که رکووک. هاتوچوی وه سمان پاشا و مه حموود پاشای جاف و پیاوه گه وره کانی ئه و ناوه ی کردوه.عادڵه خان، ژنی وه سمان پاشا هه میشه دیاری بۆناردووه.

له 1900به ته واوی که رکووکی به حێ ئه هێڵێت و روو له به غدا ئه کات و له ته کیه ی تاڵه بانی نیشته جێ بووه.

شێخ ره زا هه ر له به غدا له رێکه وتی 20/1/1910کۆچی دوایی کردووه و به را سپارده ی خۆی ئه م چوار دێره شێعره ی  له سه ر گوره که ی نووسراوه:

یا ره سول الله چه باشد چون سگ اصحاب کهف

داخل جنت شوم در زمره یی احباب تو

اوروود در جنت من در جهنم کی رواست

او سگ اصحاب کهف و من سگ اصحاب تو

   دریژه ی بابه ت  بخوینه وه

ادامه نوشته

کانی  کانی

         کانی

هه ر كاتێ ده كه ومه بيري

وه كو روژاني جواني

بۆ ساريژي زامه كانم

به ته نيا ديمه سه ر كاني

زوخاوي دل هه ڵ ده رێژم بو ورده شه پۆله كاني

ئه م به سته يه بۆ ده خوێنم به لاوه ك يا به گۆراني

كاني كاني تو جێژواني پريه كاني

تو ئايونه ي ئاسماني 

خوێني جه رگي چيا سه خت و به ر زه كاني

خوزگا ئه وه ي من ده ي زانم تۆش بيزاني كاني كاني

ده زاني بو زور دێ مه لات؟

چۆن له لاي تو به جێ ماون جێی پێ كاني  

كاني كاني

تو شاهيدي پشكوتني ئه وێنيكي ئا سماني

قاتڵي من له توي دا شورد په نجه كاني

خوێني دلم تكاوه نێو ئاوي كاني

به ده م دزه ي ئه وينه وه

ده مردم و نه م ده زاني

كاني كاني كاني كاني

             تر جمه از فارسی

            چشمه

هر زمانی بيادش مي افتم            همچو روزگار جواني         براي تسكين زخمهايم          تنهايي به سر چشمه مي روم

درد دلم رو به دست موجهاي كوچكش مي سپارم                اين شعر رو براش با دكلمه يا با آواز مي خوانم

اي چشمه :تو ميعادگاه فرشتگاني                تو آينه آسماني                          خون دل كوههاي سخت و مرتفع هستي

اي چشمه : كاش آن چيزهاي كه من مي دانم تو هم مي دانستي               چون جاي پاهاش پيش تو به جا مانده

اي چشمه :                   تو شاهد شكوفه دادن عشقي آسماني بودي                    قاتل من دستهايش را در توشست

خون دلم در درون آب چشمه ريخت           به همراه خنده عشق         ميمردم و نمي فهميدم      اي چشمه اي چشمه

                                                                           شاعر : ناصر آغابرا

ریگا


شعر شاعره ی کرد سقزی

ژیلا حسینی

به بي من پي دا ناگري

ئه م ريگايه پر له رازه
به ته نيايي قه د نايبري
ده ستم ئه گري و
له شه قاميكي نامودا
به ه رو شوينيكي نوي ئه مبه ي
سه رشيتانه له گه لتا ديم
هه ر چو نيك بي
خو به بي تو
ئائه م ده له پر له رازه له سينه دا
هه ل نا گير دري
ئه مبه ي....... ئه مبه ي
به ي ئه وه ي خوت بزاني
خوم بزانم
له يه كتردا ئه تويينه وه
وه ك به فرو و خور
وه ك خاك و ئاو

كي ئه زاني؟
يك به ياني ؟ دوو به ياني؟
ره نگه سي به ياني ديكه نه با
وه كو كاني
له شوينيكي تازه تردا هه لبه ينه وه
رازي مه ل و باله كاني
دار و شنه
سه رما و جيايي
عه شق و گه رما
له شه قا مه نامو كاني شاره كه مان
وه كو چرا
بو ريبواراني دواي خومان
هه ل كه ينه وه
كي ئه زاني؟............

 

پندی پیشینان

باری که ر دایم قورسه

بووکێ له گه ڵ تۆمه خه سوو تێبگه

دیوار له گه ڵ تۆمه و پاسار گۆێت لێ بێت

هه موو که س له شه ڕواڵی خۆی دا پیاوه

که س به دۆی خۆی ناڵێت تڕشه

ئه یه وێت ماسی بگڕێت و قاچیشی ته ڕ نه بێت

ده سته چه وره که ی خۆت به من مه سڕه

مردوو له وه پاکتر ناشۆرێت

له ئاش زۆری پێچووه ، له ڕێگا په له په لیه تی

دوای کڵای با بڕدوو مه که وه

ئه و هه ویره ئاو زۆر ئه کێشێت

ته شی ڕێس ته شی ڕێس بێت ، به کلکی که ریش بێت  ئه ڕێسێت

بیانووی تڕ نانی جۆیه

به ختی له هه موو شتێکدا ڕه شه ، ته نها له شووتی دا سپی یه

سه ری له به ر هه تاو سپی نه کردووه

من ئه ڵێم نێره ئه و ئه ڵێ بیدۆشه

من هه ربه پاڵووت ئه که م و تۆ هه ر ئه بیت به پاشوو

ڕێوی نه ئه چوو به کو نۆ ، هه ژگی ئه به ست به گونۆ

که گوڕگ پیر بوو ، ئه بێ به مه خسه ره ی سه گ

ڕێوی له کونی خۆی هه ڵگه ڕێته وه گه ڕ ئه بێت

 

قسه ی خوش

 له هه ر گه شتێکدا ناو نیشانی که سانی ده وروبه رت له گه ڵ خۆت هه ڵبگره

ڕێگه به مناڵ و نه وه کانت مه ده به ناوی بچوک بانگت بکه ن

کاتێک له باره ی دۆستێکت ده دوێن تۆش پێی دا هه ڵبڵێ

هه موو ساڵێک له یه که م ڕۆژی چوونی مناڵکانت بۆ قوتابخانه وێنه کانیان بکێشه

کاتێ سواری ئۆتۆمبیلی که سێک ده بیت ناڕه زایی به موزیکه که ی ده ر مه بڕه

به سه ر کار و باری دارایی خۆتدا زاڵ به

ورگیرانی له فارسی     ماموستا قانع

جارێکیان شه یتان چوو بۆ لای جوانێ

                         جوانێکی مه غرور ئه حواڵ نه زانێ

وتی من مه رگم وا هاتم بۆ لات

                         سێ  شتم  هێنا بۆ تو به  خه ڵات

یا  ئه بێ  ئێستا سه ر باوکت  ببڕی

                         یا  به  چه قۆیێ  زک  داکت  بدڕی

یا دوو  سێ  پیاڵه ‌‌‌عه ره ق بنۆشی

                         یا من ئه ت کوژم که فه ن بپۆشی

جوانه  تێ فکرا  که  عه ره ق چاکه

                        داک و باب کوشتن زۆر سه هم ناکه

عه ره قی   هێنا  خواردی   زوبه زو

               له پاش نیو ساعه ت ته واو سه ر خۆش بوو

باوکی سه ربڕی داکی له ت له ت کرد

                         هێشتا هه ڵمه تی بۆ دراوسێ برد

خۆزگه  داری مێو  هه رگیز  نه روایێ

                         یا   ئه گه ر   ڕوا   وشک   ببوایێ

هه تا  عاله می  شێت   نه کردایێ

                         ئابروی   ئینسانی   وا   نه بردایێ

مه سه ل و قسه ی خوش 3

کوێر تا  ئه مرێ  به  ته مای  دوو  چاوی  ساغه

کاسه ی  پڕ  ئاشتی  ماڵه

ئه و ه ی که بۆ گوو که ر هه ڵ ئه که وێ بۆ ڕاوکه ر هه ڵ ناکه وێ

نان  بۆ  نانه وا  گۆشت  بۆ  قه ساب

به ری  رۆژ  به  بێژنگ  ناگیرێت

دوو  گا  له  دۆڵێکا  ره نگی  یه ک  نه گرن  خووی  یه ک  ئه گرن

تف  هه ڵده  ناو چه وانی  خۆت  ئه گرێته وه

کای  کۆن  به  با  مه که

گۆزه ی  تازه  ئاوی  خۆشه

ئه و  ماسته  بێ  موو  نی یه

ئه و  باوکه ی  مه له وان  بوو  کوڕه که ی  ئاو  بردی

به رد  تل  بده ،  بێ کار  مه به

دۆم  به دانیشتن  ماڵی  وێرانه

کا  هی  خۆت  نه بوو  کایینه که  هی  خۆت  بوو

سه ری  بێ ده لاک  مه تاشه

مریشک  هێلکه ش  ئه کات  و ڕیقنه ش  ئه کات

گۆم  تا  قووڵ  بێت  مه له ی  خۆشه

له  ئاوی  خووڕ  مه ترسه  له  ئاوێ  مه نگ  بترسه

له  بخۆر  مه ترسه  له  مه خۆر  بترسه

ده ریا  به ده می  سه گ  گڵاو  نابێت

 

قسه ی خوش ش ش ش ش ش ش ش ش

 دوو که س   به ڕێبواری   به لای   خه رمانێک دا   ده ڕۆن .

یه کیان ده ڵێ : ئه ری  ئێستا   ئه و   گه نمانه   زمانی    هه با

ده یکوت چی ؟  ڕه فێقه که ی  گوتی :

                                   ده یکوت گه نم نیم ، جۆم ؟!!!!!!

                            ***

کابرایه ک ده ڵێ : ساڵێ  له  ناو  توڕکان دا  بوومه ، تورکی

چاک فێر بووم . یه کێ  لێی ده پرسێ  به  تورکی  به  ( گوو)

ده ڵێن چی ؟  کابرا  بڕێک   فکر   ده کاته وه  و  ده ڵێ :

    به و  خودایه  له  سه ر   زارمه ، بۆم  نایه ؟؟!!!!

                            ***

مام خدر به ره حمه ت بێ ، شه ده یه کی زۆری له سه ر

ده به ست . ڕۆژێ ده چێته لای دوکتۆر و ده ڵێ : دوکتۆر

سه رم دێشێ .  دوکتۆر چاوێکی لێ ده کاو ده ڵێ :

به خودای مام خدر ، ئه منیش ئه و ده سته نوێنه ی له سه ر

نێم  سه رم دێشێ ؟؟!!!!!!!

                            *** 

باڵنده ی ناوچه ی کورده واری

باڵنده ی ناوچه ی کورده واری

کوردی

فارسی

کوردی

فارسی

قاژوو

کلاغ سیاه

قشقه ڵه 

زاغی

سووره قوڕینگ

فلامینگو

شینه قوڕینگ 

درنا

قوڕینگی گۆزه ڵێ

درنای کوچک

قوڵه شینه

ماهیخوارکوچک

قومری

قمری

قوو

قو

قه ره ناز

اکراس سیاه

قه ل مراوی

باکلان

قه له به ڵه که

کلاغ ابلق

قه له ره شه

غراب

کاسه ڵه شینکه

سبزقبا

کلک هه ڵته کێنه

دم جنبانک

کۆتر

کبوتر

کۆتره شینه

کبوترچاهی

کۆتره گایه

کبوترجنگلی

کوند

جغد

کونده گایه

شاه بوف

که ت

کوکر شکم سیاه

که ڵک

پلیکان

که نده سمه

زنبورخور

که و

کبک

که و ده ری

کبک دری

زڕه که و

کبک چیل

گۆری چنه

چرخ ریسک

لغاو گورگه

گلاریول

چۆله که(ملیچک)

گنجشک